Thực hành tín ngưỡng qua tục thờ Tả quân Lê Văn Duyệt trong văn hóa Nam Bộ: trường hợp lăng Tả quân Lê Văn Duyệt

Abstract

Tục thờ Tả quân Lê Văn Duyệt là một hiện tượng tín ngưỡng dân gian tiêu biểu trong văn hóa Nam Bộ, thể hiện sâu sắc tinh thần tri ân của cộng đồng đối với một danh tướng triều Nguyễn có nhiều đóng góp trong quá trình khai phá và ổn định vùng đất phương Nam. Không chỉ là một nhân vật lịch sử, Tả quân còn được người dân tôn kính như một vị Phúc thần luôn mang lại bình an, may mắn. Lăng Tả quân Lê Văn Duyệt (thành phố Hồ Chí Minh) không chỉ là một di tích lịch sử - văn hóa có giá trị, mà còn là trung tâm sinh hoạt tín ngưỡng của người dân Nam Bộ. Hằng năm, nhiều nghi lễ đặc trưng diễn ra tại đây như lễ húy kỵ, lễ Khai hạ - Cầu an,… phản ánh sự gắn bó mật thiết giữa đời sống tín ngưỡng và sinh hoạt văn hóa, xã hội của cư dân Nam Bộ. Những nghi lễ này không chỉ giúp duy trì truyền thống mà còn là dịp để cộng đồng bày tỏ lòng thành kính, hướng thiện và gắn kết nhau trong đời sống tinh thần. Nghiên cứu này tiếp cận từ góc nhìn Văn hóa học, trên cơ sở vận dụng lý thuyết Cấu trúc - Chức năng của Bronisław Malinowski, nhằm phân tích và làm rõ các giá trị lịch sử, văn hóa, tâm linh và giáo dục được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Qua đó cho thấy, tục thờ Tả quân là một thiết chế văn hóa giàu tính nhân văn, góp phần làm nên bản sắc Nam Bộ.