Ký lịch sử của Trần Dũng từ góc nhìn diễn ngôn

Abstract

Bằng việc vận dụng kết hợp phương pháp liên ngành, phương pháp loại hình, phương pháp phân tích – tổng hợp, nghiên cứu được thực hiện nhằm luận giải ký lịch sử của Trần Dũng từ góc nhìn diễn ngôn, tập trung ở mã thể loại: mã “sự thật”, mã “hư cấu”. Mã “sự thật” gồm các yếu tố mang tính lịch sử, từ nhân vật lịch sử đến sự kiện lịch sử, phản ánh sự chi phối của quyền lực xã hội trong việc phục dựng quá khứ. Mã “hư cấu” gồm các yếu tố mang tính nghệ thuật, từ “siêu văn bản” đến “siêu thể loại”, phản ánh sự chi phối của quyền lực nhà văn trong việc sáng tạo văn chương. Kết quả nghiên cứu cho thấy, ký lịch sử của Trần Dũng có sự kết hợp giữa mã “sự thật” và mã “hư cấu”. Trong đó, diễn ngôn không chỉ là phương tiện biểu đạt, còn phản ánh cơ chế quyền lực, chi phối quá trình nhận thức và kiến tạo lịch sử. Sự kết hợp giữa hai mã thể loại này làm nổi bật tính lai ghép của ký lịch sử, thể hiện cách thức diễn giải lịch sử trong văn chương dưới tác động của các hệ quy chiếu quyền lực.