ĐẶC TRƯNG VỊ TỪ PHI TÁC CÁCH TRONG TIẾNG VIỆT VỚI CẤU TRÚC VỊ TỪ TÁC ĐỘNG GÂY CHUYỂN ĐỘNG

Abstract

Đề tài này trình bày đặc trưng của vị từ phi tác cách trong tiếng Việt trong bản chất của vị từ và trong cấu trúc vị từ tác động gây chuyển động. Khác với vị từ phi tác cách trong nhiều ngôn ngữ phương Tây, vị từ phi tác cách trong tiếng Việt có thể đứng trước và cả đứng sau bị thể trong cấu trúc nội hàm của vị từ phi tác cách. Trong cấu trúc vị từ tác động gây chuyển động, hai cấu trúc bề mặt của vị từ phi tác cách cùng đóng vai trò thể hiện kết quả chuyển tác của vị từ tác động với phương thức chuyển động của bị thể khi nhận hành động chuyển tác. Việc khảo sát phát âm của 21 đối tượng nghiên cứu (7 nam và 14 nữ) độ tuổi từ 24 đến 50 và có giọng cả ba miền Nam, miền Trung và miền Bắc. Đề tài này ghi nhận tính nổi trội về cao độ, cường độ, trường độ và biên độ sóng âm của vị từ phi tác cách khi đứng trước bị thể so với khi đứng sau bị thể. Điều này phù hợp với một ngôn ngữ thiên về chủ đề của tiếng Việt khi người nói/viết muốn nhấn mạnh đến phương thức chuyển động, về không gian hoặc trạng thái của bị thể khi nhận hành động chuyển tác.

Từ khoá: vị từ phi tác cách, vị từ tác động gây chuyển động, vị từ chuyển động, kết cấu tác động gây chuyển động

THE CHARACTERISTIC OF VIETNAMESE UNACCUSATIVE VERBS IN THE MOTION-CAUSED CONSTRUCTIONS

ABSTRACT

The article states the characteristics of Vietnamese unaccusative verbs, both in the nature of the verbs and in the Vietnamese motion-caused constructions. Different from the unaccusative verbs in Western languages, Vietnamese unaccusative verbs can stand in front of or behind the patient in the internal structure of the verbs. Occurring in Vietnamese motion-caused constructions, the two surface structures of Vietnamese unaccusative verbs express the resultative property of the motion-caused verbs with the motion manner when the patient gets the transitivity of the causative verbs. Surveying the pronouncing of 21 respondents (7 males and 14 females), aged from 24 to 50 with the sounds from the Southern, Central and Northern of the country, the study remarks the prominence of pitch, intensity, length, and soundwave of the unaccusative verbs when standing in front of the patient, comparing to those when standing behind the patient. This finding is in accordance with the nature of Vietnamese, a language focusing on the topic, when the senders want to emphasize the motion manner, space and state, of the patient when getting the transitivity of the motion-caused verbs.

Keywords: unaccusative verbs, motion-caused verbs, motion verbs, causative constructions