Xác định “ranh giới” giữa việc bảo tồn qua gìn giữ bản sắc và việc phát huy qua trình diễn các giá trị văn hóa tộc người Raglai ở tỉnh Khánh Hòa

Abstract

Trong bối cảnh toàn cầu hóa, việc phát huy giá trị văn hóa hóa trong phát triển du lịch ngày càng được coi là một giải pháp kép: vừa góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, vừa bảo tồn tồn tại và khẳng định bản sắc sắc sắc dân tộc. Tuy nhiên, một trong những công thức nổi bật được xác định là “ranh giới” giữa công việc giữ nguyên bản và trình diễn văn hóa trong môi trường du lịch. Bài nghiên cứu này, thông qua khảo sát tính toán tại xã Bác Ái Tây, Tỉnh Khánh Hòa (từ tháng 6 đến tháng 8 năm 2025) với phương pháp khảo sát tham dự và thẩm vấn sâu, tiếp cận văn hóa Raglai như một sản phẩm sống, được duy trì và đồng tạo liên tục trong đời sống cộng đồng. Kết quả cho thấy văn hóa hóa hóa không tồn tại như một thực tế có thể bất biến, mà được sản xuất tái sinh và lưu truyền thông qua các thực hành xã hội đa dạng. Từ góc độ lý thuyết, nghiên cứu mẹo mở từ quan niệm về biểu diễn văn hóa của Clifford Geertz, theo đó diễn văn hóa không chỉ là sự tái sinh mà còn là hình thức biểu hiện đạt được như một “văn bản văn hóa cuộc sống” (văn bản văn hóa). Ở đó, văn bản được nhận dạng như một hệ thống biểu tượng dành cho thiết kế, thông tin được đưa về đồng thời cố định kết nối và bản sắc nội tại, vừa tạo điều kiện giao tiếp tiếp theo và chia sẻ với thế giới bên ngoài. Trong không gian du lịch, những hình thức trình diễn không đơn thuần là mặt vật tái sinh, mà có thể được hiểu là một phương thức thực hành di sản, vừa bảo tồn phù hợp với bối cảnh hiện đại. Phân tích cho thấy “ranh giới” giữa bản tinh và trình diễn không mang tính Rẽ rỉi, là một lĩnh vực linh hoạt: bản sắc được giữ lại trong các yếu tố quý giá ngọc quý, trong giác cảm cơ tính của cộng đồng, đồng thời được mở rộng và tái tạo thành các biểu thức biểu hiện cảm giác mới phù hợp với thị giác du khách và điều kiện kinh tế – xã hội. Chính sự vận hành và sáng tạo không ngừng này đã trở thành cơ chế duy trì sự bền vững của văn hóa Raglai. Do đó, thay vì đặt ra sự lựa chọn tuyệt đối giữa bảo tồn tồn tại hay phát huy, cần nhận diện và nuôi dưỡng khu vực này, đảm bảo cộng đồng giao tiếp tiếp giữ vai trò chủ thể, đồng thời tận dụng du lịch như một kênh lan tỏa và khẳng định giá trị văn hóa.