Đặc điểm thiết kế (kết cấu, hình ảnh, màu sắc) và chủ đề các bộ tem Ma Cao những năm 1998-2002

Các bộ tem bưu chính Ma Cao phát hành trong những năm 1998-2002 đa dạng về nội dung với các chủ đề thuộc lĩnh vực văn hóa như: nghệ thuật, tôn giáo, ẩm thực; các chủ đề kiến trúc, khoa học, môi trường, thể thao,... Các chủ đề được chọn lựa như trên trở nên nổi bật, ấn tượng bởi sự khéo léo, sáng tạo về bố cục, trình bày hình ảnh trung tâm và lựa chọn màu sắc chủ đạo trên các con tem. Với số lượng hơn 60 bộ tem khác nhau (theo thống kê của tác giả), đây có thể xem là giai đoạn khởi đầu cho thời kỳ chuyển đổi của lịch sử tem vùng lãnh thổ. Do vậy, ở phạm vi bài viết này chúng tôi chỉ tập trung khảo sát, nghiên cứu một số chủ đề lớn, nổi bật ở các bộ tem được sử dụng và phát hành chính thức. Đó là các bộ tem với các chủ đề về kiến trúc, giao lưu văn hóa Đông - Tây và tôn vinh văn hóa truyền thống.

Các bộ tem chủ đề kiếntrúc

Chủ đề kiến trúc chiếm vị trí đặc biệt, thu hút sự thể hiện của nhiều mẫu tem với các hình ảnh kỳ vĩ về các công trình xây dựng, địa điểm, di tích lịch sử được chứng kiến từ khi những người Bồ Đào Nha đầu tiên đặt chân tới Ma Cao (thế kỷ 16). Thứ nhất là bộ tem Tranh vẽ Ma Cao của Didier Raphael Bayle phát hành vào tháng 11/1998 (Figure 3) vẽ cảnh vật và đường phố Ma Cao với các dãy phố, tòa nhà mang kiến trúc Baroque truyền thống và gam màu pastel (vàng) chủ đạo theo phong cách thời kỳ thuộc địa Bồ Đào Nha. Trong đó, hai địa điểm nổi tiếng và dễ nhận ra nhất gồm Nhà thờ St. Dominic (8.00 ptcs) và Trại lính Moorish (3.50 ptcs), là một phần của trung tâm lịch sử Ma Cao được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 2005; thứ hai là bộ tem về các Công trình kiến trúc hiện đại phát hành vào tháng 06/1999 (Figure 4) chứa cụm hình ảnh về: Tòa nhà Hành chính công (Edifício Administração Pública), Trung tâm Thương mại Thế giới (World Trade Center), Đường đua xe Kart Coloane (Kartódromo de Coloane), Ngân hàng Trung Quốc (Banco da China), Ngân hàng BNU (Banco Nacional Ultramarino), Trung tâm Văn hóa Ma Cao (Centro Cultural), Bảo tàng Ma Cao (Museu de Macau), Bảo tàng Hàng hải Ma Cao (Museu Maritimo), Bến tàu Ma Cao (Terminal Maritimo) và Đại học Ma Cao (Universidade de Macau). Các ấn phẩm tem phát hành trước thời điểm Ma Cao được trao trả về cho Trung Quốc miêu tả quá trình biến đổi của đô thị này với những nét xưa cũ của thời kỳ thuộc địa và những công trình mới được xây dựng. Các bộ tem chủ đề kiến trúc hầu như đều mang đặc trưng “cấu trúc phân tích” theo quan hệ bộ phận (được gọi là “thuộc tính sở hữu”) và toàn thể. Những hình ảnh được thể hiện trong bộ tem mang tính “phi cấu trúc”, trong đó chỉ có các “thuộc tính sở hữu” được phác họa (kiến trúc) nhưng không có cái “tổng thể” (Ma Cao). Từng địa danh đều chứa đựng bên trong nó những ý nghĩa đặc biệt cả về chính trị lẫn văn hóa, đây là các yếu tố “thuộc tính” của “tổng thể” qua các thời kỳ lịch sử, Ma Cao (thuộc tính) giờ đây đã trở thành một phần của đất nước Trung Quốc (tổng thể).

Bộ tem chủ đề giao lưu văn hóa Đông - Tây (Kỷ niệm thành lập đặc khu hành chính Ma Cao Trung Quốc)

Bộ tem mang chủ đề này (Figure 5) được phát hành nhân dịp Trung Quốc chính thức tiếp nhận chủ quyền đối với Ma Cao vào ngày 20/12/1999. Với lối kết cấu song hành hình ảnh chủ đạo, phản ánh bối cảnh sôi động của sự giao lưu, tiếp xúc văn hóa, bộ tem đem đến cảm giác rộn rã, tươi mới. Đó cụ thể là các mẫu tem về các công trình kiến trúc, địa danh nổi tiếng kết hợp yếu tố Đông - Tây như: Miếu Ma Các - Rồng (1.00 ptcs); Pháo đài Guia - Đường đua xe Go Kart (2.50 ptcs); Cầu Amizade - Lễ hội Đua thuyền (1.50 ptcs); Trung tâm Hội nghị, Triển lãm Ma Cao - Múa lân-sư-rồng (3.00 ptcs); Di tích Nhà thờ Thánh Phao-lô (St.Paul) - Lễ hội Giáng sinh (2.00 ptcs); Trung tâm Văn hóa Ma Cao - Đám đông (3.50 ptcs). Thay đổi đáng chú ý nhất của bộ tem là dòng chữ Macau - República Portuguesa (Ma Cao - Cộng hòa Bồ Đào Nha) được chuyển thành Macau - China (Ma Cao - Trung Quốc), hai chữ (Áo Môn, tức Ma Cao) chuyển thành (Trung Quốc Áo Môn). Những hình ảnh Đông - Tây được thiết kế đối xứng, song hành gợi nhắc về lịch sử hình thành và phát triển của vùng lãnh thổ trên các phương diện: địa lý (thuộc địa của thực dân Bồ Đào Nha) và nguồn cội (Trung Hoa). Đồng thời, cách bố cục các hình ảnh như thế cũng nhằm khẳng định vai trò của Ma Cao hiện tại, một vùng lãnh thổ mang đậm dấu ấn Bồ Đào Nha nhưng một phần vẫn lưu giữ bền bỉ những nét truyền thống của văn hóa bản địa. Những nỗ lực xây dựng, phát triển trên mọi phương diện đời sống đã tạo nên một diện mạo mới cho vùng đất mà các con tem với cách kết cấu hình ảnh đã gửi gắm, truyền tải. Khi nghiên cứu tem Hồng Kông, đây cũng là điều mà tác giả M. Wong trong bài viết Postage Stamps as Windows on Social Changes and Identity in Postcolonial Hong Kong16 đã phân tích. Những thiết kế ở các mẫu tem như trên cho thấy Ma Cao trong quá trình tiếp xúc với thế giới đã không ngừng tiếp nhận, biến đổi, hòa nhập một cách mạnh mẽ với văn hóa phương Tây. Cái tạo nên bản sắc riêng của đô thị này chính là ở tinh thần tiếp nhận vô cùng cởi mở nhưng vẫn không xa rời truyền thống ấy. Các hình ảnh của văn hóa Đông - Tây thể hiện khía cạnh “văn hóa lai” (hybrid), thuộc “cấu trúc biểu tượng” với hai thành phần tham gia gồm bộ phận (được gọi là “thuộc tính biểu tượng”) và toàn thể được cài cắm, đan xen. Về mặt thiết kế tem, hình ảnh và các yếu tố Đông - Tây không thể giải thích theo kiểu cấu trúc phân tích vì sự chú ý không được đưa vào các chi tiết hoặc “thông số kỹ thuật” của cái được miêu tả mà là bản chất tổng quát hoặc ý nghĩa ngụ ý. Chúng là các “thuộc tính biểu tượng” được làm nổi bật thông qua hình ảnh văn hóa và được liên kết theo quy ước với các giá trị biểu tượng Đông - Tây hướng đến người xem.

Bộ tem chủ đề tinh hoa văn hóa truyền thống

Chủ đề này được sử dụng một cách đều đặn, thường xuyên, chủ yếu về các con giáp trong dịp năm mới (Figure 6) (từ năm 1998 đến năm 2002 tương ứng với hổ, thỏ, rồng, rắn và ngựa); hình tượng thần linh (Thiên hậu Thánh mẫu); tranh vẽ nhân vật trong các tác phẩm văn học cổ điển (Figure 7, Figure 8) (Hồng Lâu Mộng, Tây Du ký, Tam quốc diễn nghĩa); Kinh dịch; nghi thức và nghệ thuật thưởng trà,... Điểm khác biệt lớn nhất của bộ tem này là việc sử dụng đề tài thuần túy về văn hóa bản địa truyền thống. Đây là chỉ dấu rõ nét về một sự liên hệ trực tiếp đến nguồn gốc Trung Hoa, mục đích nhằm tái khẳng định nguồn cội và truyền thống văn hóa Á Đông. Về thiết kế, cách lựa chọn là các thành phần liên kết với nhau theo mối quan hệ bộ phận và toàn thể theo kiểu “cấu trúc phân loại”, trong đó ít nhất một nhóm các thành phần sẽ đóng vai trò là “cấp dưới” so với ít nhất một thành phần khác là “cấp trên”. Các “cấp dưới” (mang ý nghĩa thuộc tính) được thể hiện như bộ phận của toàn thể trong một “danh mục” bao quát. “Danh mục” này không được hiển thị hay đặt tên, bộ tem cho thấy một hệ thống phân loại ngầm, trong đó “cấp trên” (12 con giáp, Tứ đại danh tác của Trung Quốc) được suy ra từ những điểm tương đồng mà người xem có thể nhận ra giữa các “cấp dưới” (các chi, nhân vật). Văn bản (tên con giáp, tên nhân vật) trong không gian hình ảnh càng làm tăng tính phân loại của cấu trúc, các hình ảnh được gán tên rõ ràng, là một đối tượng cụ thể.

Vài nét về vận mệnh lịch sử và những đặc điểm xã hội, văn hóa Ma Cao

Để được trao trả và trở thành đặc khu hành chính Trung Quốc vào năm 1999, lịch sử Ma Cao kể từ năm 1884 (tem bưu chính ra đời) trải qua nhiều bước thăng trầm. Vùng đất này (vốn là hòn đảo phía Đông Trung Quốc) từ thế kỷ 16 đã dần trở thành thuộc địa của Bồ Đào Nha. Theo dòng lịch sử, kể từ khi thực dân Bồ Đào Nha đặt chân tới Ma Cao cho đến vài ba thế kỷ sau, cả hai triều đại Minh, Thanh đều không nhượng toàn bộ chủ quyền cho tới khi Amaral4 lên làm thống đốc vào năm 1846. Cả hai bên đều cố gắng giành được nhiều quyền kiểm soát nhất có thể đối với vùng đất này, tạo nên tình thế “chủ quyền chung”, cụ thể là người Bồ Đào Nha hưởng lợi từ cảng thương mại, Trung Quốc quản lý thuế. Suốt hơn 300 năm, Ma Cao được đặt dưới quyền “tài phán kép” của Trung Quốc và Bồ Đào Nha với khá nhiều vụ xung đột, va chạm. Người Hoa ở đây vẫn ngấm ngầm ủng hộ thể chế phong kiến Đại lục, có thái độ bài ngoại đối với những người Bồ Đào Nha. Điển hình cho các vụ xung đột là việc thống đốc Amaral bị ám sát vào năm 1849 và sự phản ứng của người Bồ Đào Nha với cuộc xung đột Baishaling3 diễn ra ngay sau đó. Hai sự kiện này đã chính thức bắt đầu giai đoạn mà các học giả gọi là thời kỳ thuộc địa Bồ Đào Nha ở Ma Cao (1849-1976) dẫn đến quyền kiểm soát của Trung Quốc đối với Ma Cao dần bị giảm sút đáng kể, đồng thời xung đột giữa hai bên có xu hướng tăng cao. Sự thống trị chính thức của Bồ Đào Nha được bắt đầu bằng Hiệp ước Hữu nghị và Thương mại Trung-Bồ năm 1887 quy định việc chiếm đóng và chủ quyền lâu dài của Bồ Đào Nha đối với Ma Cao và các vùng phụ cận. Một sự kiện khác diễn ra vào ngày 29/5/1922 chứng minh cho quyền lực ngày càng tăng của chủ nghĩa thực dân là việc binh lính người Bồ bắn chết 70 người Trung Quốc. Đáp lại, vào ngày 5/2/1946, Lưu Thiếu Vũ, một sĩ quan của quân đội Quốc dân Đảng đã dẫn quân vào Ma Cao để phản đối sự chiếm đóng của Bồ Đào Nha và nhận được sự ủng hộ của hàng chục nghìn người Hoa. Tiếp theo, vào ngày 25/7/1952, quân đội Trung Quốc đụng độ khốc liệt với quân Bồ Đào Nha ở biên giới (được gọi là sự cố Guanzha), khiến quyền lực của người Bồ ngày càng suy giảm. Chưa hết, những vụ xô xát giữa hai bên lên đến đỉnh điểm (được gọi là sự kiện 123/1966), khi người dân Trung Quốc tấn công các quan chức chính phủ và đánh nhau với cảnh sát. Những vụ xung đột như thế càng được khích lệ bởi cuộc Cách mạng Văn hóa đang sôi sục ở Đại lục, và dưới áp lực lớn, chính phủ Bồ Đào Nha cuối cùng đã phải nhượng bộ những người Trung Quốc. Những sự cố nêu trên cho thấy quyền lực của người Bồ Đào Nha ở Ma Cao ngày càng suy giảm. Từ năm 1961-1974, cuộc chiến chống chủ nghĩa thực dân Bồ Đào Nha ở các thuộc địa ngày càng lên cao. Cuộc Cách mạng Hoa cẩm chướng diễn ra vào ngày 25/4/1974 đã đẩy nhanh việc giải phóng thuộc địa của Bồ Đào Nha ở châu Phi và châu Á. Chính phủ mới chủ trương quan hệ tốt đẹp và hữu nghị với tất cả các dân tộc trên cơ sở lợi ích chung, không can thiệp, độc lập và bình đẳng giữa các quốc gia. Ở Ma Cao, thực dân Bồ Đào Nha đã từ bỏ phần lớn quyền lực trong thời kỳ cao trào Cách mạng Văn hóa ở Đại lục. Năm 1979, Ma Cao được trao quy chế đặc biệt là “lãnh thổ Trung Quốc dưới sự quản lý của Bồ Đào Nha”. Tuyên bố chung vào ngày 13/4/1987 xác nhận rằng Trung Quốc sẽ tiếp tục thực thi chủ quyền đối với Ma Cao vào ngày 20/12/1999. Từ thời điểm này cho đến nay, trên cơ sở nhất thể hóa về chính trị, Ma Cao chuyển sang thời kỳ xây dựng, phát triển mới từ nền tảng những thành tựu đã đạt được qua nhiều thế kỷ trước đó.

Về mặt xã hội (với ý nghĩa là quan hệ các cộng đồng dân cư) và văn hóa, vùng đất Ma Cao cho đến những năm cuối thế kỷ 20 đầu thế kỷ 21 đã chứng kiến sự hội tụ, giao lưu, tiếp nhận khá là sâu sắc giữa người Bồ Đào Nha và người Ma Cao gốc Hoa. Kết quả nghiên cứu của giới chuyên môn cho thấy bản sắc địa phương của Ma Cao chủ yếu được xác định dựa trên các đặc điểm về dân tộc với 95% dân số là người gốc Hoa hầu hết sinh ra ở Trung Quốc Đại lục (47,1%), một số ít là các nhóm dân tộc có nguồn gốc Á-Âu và người Macan gốc châu Âu. Người Macan là hậu duệ của các cuộc hôn nhân giữa người Bồ Đào Nha và người bản địa từ các thuộc địa cũ của Bồ Đào Nha hoặc các điểm giao thương ở châu Phi, Nam Á, Đông Nam Á, Nhật Bản hoặc gần đây giữa người Bồ Đào Nha với người Trung Quốc. Theo một khảo sát vào năm 1999, 74,1% số người được hỏi cảm thấy tự hào là người Trung Quốc, gắn bó với lịch sử, văn hóa và đạo đức Trung Quốc. Việc xác định bản thân là người Macan phần lớn phụ thuộc vào cảm giác thân thuộc với di sản Bồ Đào Nha thông qua ngôn ngữ (tiếng Bồ Đào Nha) và tôn giáo (Thiên Chúa giáo), một số lựa chọn là người Trung Quốc bất chấp nền tảng gia đình Macan của họ, hoặc do nền tảng giáo dục Bồ Đào Nha nên họ chọn bản sắc Macan. Một cuộc khảo sát vào năm 2005 cho thấy chỉ 41,1% người Ma Cao gốc Hoa tự nhận mình liên hệ với Trung Quốc về mặt chính trị, 37,5% với Ma Cao và 27,2% phân vân. Đó là lý do Đảng Cộng sản Trung Quốc đã và đang nỗ lực rất nhiều trong việc thúc đẩy tái định hình bản sắc Ma Cao bằng cách lôi kéo thế hệ trẻ, thanh niên theo học đại học ở Đại lục, đồng thời tổ chức nhiều hoạt động cho đủ mọi tầng lớp trong xã hội đến thăm đất liền để giáo dục về lịch sử vẻ vang và những thành tựu to lớn của họ [17, tr.211]. Về mặt ngôn ngữ, vào thời điểm người Bồ Đào Nha rời đi, chỉ có khoảng 2% trong số 450.000 người ở Ma Cao nói tiếng Bồ Đào Nha, 98% còn lại nói tiếng Quảng Đông và các ngôn ngữ khác [18, tr.662]. Thành phần dân số cũng như ngôn ngữ đã có tác động lớn đến bản sắc văn hóa của lãnh thổ này, từ đó có thể thấy bản sắc địa phương và quốc gia tương đối đồng nhất, đó là sự đậm nét của văn hóa Trung Hoa với đặc điểm của miền Nam Trung Quốc và hai tỉnh ven biển Quảng Đông và Phúc Kiến. Các nhóm người Ma Cao gốc Hoa đã lưu giữ những phong tục truyền thống địa phương và pha trộn nó, nổi bật là việc thờ cúng Thiên hậu Thánh mẫu (Thần bảo vệ những người đi biển) bắt nguồn từ Phúc Kiến. Bản sắc văn hóa, đôi khi được gọi là sắc tộc, là thứ mà các cá nhân (self) có và đó là nền tảng của một loại bản sắc xã hội nhất định. Do đó, bản sắc cá nhân không độc lập với bối cảnh xã hội mà gần như hoàn toàn được xác định bởi bối cảnh xã hội [19, tr.29-30]. Trước khi bàn giao, bản sắc thuộc địa (Bồ Đào Nha) được xem là yếu tố “ngoại lai” (other) trong cái “nội tại” (self) của hầu hết người dân sinh sống ở Ma Cao. Chính quyền Bồ Đào Nha trong nhiều năm liền đã “lãng mạn hóa” Ma Cao bằng cách đưa ra ý tưởng về Ma Cao như một điểm gặp gỡ giữa thế giới nói tiếng Bồ Đào Nha và Trung Quốc. Từ những năm 1980, chính quyền thuộc địa đã chi một khoản rất lớn cho việc bảo tồn lịch sử, văn hóa, trong đó đáng chú ý nhất là việc xây dựng các bảo tàng, thành lập các trung tâm nghiên cứu và xuất bản các ấn phẩm, tạp chí. Rõ ràng, Bồ Đào Nha muốn duy trì sự hiện diện của mình ở Ma Cao sau giai đoạn chuyển giao bằng cách đẩy mạnh quảng bá sự kết hợp của văn hóa Đông - Tây, rằng bản sắc được hình thành bởi cả văn hóa Bồ Đào Nha và Trung Quốc.

Tem bưu chính, “sứ giả” của đời sống chính trị, xã hội, văn hóa Ma Cao những năm 1998-2002

Ở một tầng cấp sâu hơn, khác với những xung khắc, bùng nổ dai dẳng như trên, cộng đồng dân chúng Ma Cao suốt nhiều thế kỷ không hoàn toàn có tư tưởng phân biệt, chống đối và bài xích lẫn nhau thái quá. Cả người gốc Bồ Đào Nha và người Hoa ở Ma Cao đều có quá trình gắn bó lâu dài với chính phủ thuộc địa. Với người Hoa, giới nghiên cứu cho rằng về mặt “bản sắc dân tộc”, mặc dù họ ý thức bản thân là gốc gác Trung Hoa, nhưng mặt khác, họ dường như cũng “chưa hoặc không muốn” trở thành người Trung Quốc về mặt chính trị [17, tr.212]. Những biến chuyển như thế là thành quả tất yếu của mặt tích cực và thành tựu trên các phương diện chính trị, kinh tế, xã hội của chính quyền Bồ Đào Nha. Và hơn hết, thực tế này còn được ghi nhận, biểu dương nhằm có định hướng phù hợp cho công cuộc xây dựng, phát triển Ma Cao. Nếu chúng ta nói tem bưu chính là “sứ giả” chuyển tải những thông tin chứa đựng quan điểm, tư tưởng về đời sống chính trị, xã hội, văn hóa Ma Cao những năm 1998-2002, thì trước hết, bộ tem về chủ đề kiến trúc đã thể hiện chính xác điều này. Bộ tem là sự hồi tưởng về một quá khứ thuộc địa huy hoàng với các đường phố, dãy nhà và công trình được xây dựng bởi thực dân Bồ Đào Nha cùng gam màu pastel (vàng) phong cách Baroque. Kiến trúc có thể được xem như “diễn ngôn” đương đại, chứa đựng một phạm vi “ký hiệu học” rộng lớn, thể hiện nghệ thuật, văn hóa và hàm ý chính trị. Nhà thờ St. Dominic (tem số 1, Figure 3) được xây dựng năm 1588 khi các nhà truyền giáo bắt đầu đổ về Ma Cao, du nhập nhiều dòng tu khác nhau. Người Bồ Đào Nha xem văn hóa của họ như một “món quà” cho thế giới và sứ mệnh truyền bá Cơ Đốc giáo như một thứ “văn minh”, một công cụ để kiểm soát, gây ảnh hưởng [20, tr.52]. Ở bộ tem Các công trình kiến trúc hiện đại (Figure 4), diễn ngôn về một bản sắc mới được thể hiện qua những biểu tượng phồn thịnh và sôi động về kinh tế như Trung tâm Thương mại Thế giới, Đường đua xe Kart Coloane, Ngân hàng Trung Quốc, Ngân hàng BNU, trong đó tòa nhà Ngân hàng Trung Quốc chi nhánh Ma Cao (8.00 ptcs) cao 37 tầng với phong cách kiến trúc hậu hiện đại, minh chứng cho sức mạnh đang trỗi dậy của vùng đất với quyền lực ngày càng lớn hơn của Trung Quốc. Địa điểm mọc lên của tòa nhà gần với bức tượng đồng của Amaral đã bị dỡ bỏ vì “lý do phong thủy”, vị trí đắc địa của nó vì thế cũng có thể được coi là một “tuyên bố chính trị” mong muốn sớm xóa bỏ biểu tượng thuộc địa. Tòa nhà hiện nay là biểu tượng cho vị thế và sự hiện diện của bản sắc Trung Quốc ở Ma Cao sau giai đoạn chuyển giao.

Hàm ý cho việc duy trì sự hiện diện của bản sắc Bồ Đào Nha có thể thấy qua hai con tem chủ đề bảo tàng: Bảo tàng Ma Cao (1.50 ptcs) khánh thành vào tháng 4/1998, được xây dựng trên sườn đồi nơi có Pháo đài Monte lịch sử, là bảo tàng lớn nhất và toàn diện nhất từng được xây dựng; Bảo tàng Hàng hải Ma Cao (2.00 ptcs) gần vị trí của Miếu Ma Các (Đền thờ Thiên hậu Thánh mẫu), là nơi người Bồ Đào Nha đặt chân đến lần đầu tiên vào đầu thế kỷ 16. Không thể phủ nhận các yếu tố thuộc địa như văn hóa vật chất, không gian văn hóa đô thị được thiết kế như một thị trấn thu nhỏ mang hơi hướng Địa Trung Hải cùng di sản kiến trúc tích lũy hàng thế kỷ, dù gián tiếp hay trực tiếp, đã góp một phần không nhỏ vào bản sắc văn hóa nơi đây. Tuy nhiên, kể từ sau khi chuyển giao năm 1999, chính quyền mới của Ma Cao đã biến đổi nó trên cơ sở duy trì và dung hòa một “bản sắc lai” bao gồm bản sắc địa phương, bản sắc quốc gia và quốc tế. Bộ tem chủ đề giao lưu văn hóa Đông - Tây (Kỷ niệm thành lập đặc khu hành chính Ma Cao Trung Quốc) phát hành vào ngày 20/12/1999 với các ngụ ý về một bản sắc “văn hóa lai”, bao gồm sự kết hợp hình ảnh về các công trình kiến trúc và các yếu tố Đông - Tây song hành, đồng điệu. Trong đó con tem 2.1 (1.00 ptcs) với hình ảnh Miếu Ma Các (tên tiếng Trung: Ou Mun) và rồng đại diện cho bản sắc văn hóa Trung Hoa lâu đời, trải dài hàng ngàn năm lịch sử. Ou Mun (hay Aomen) là tên gọi phổ biến của Ma Cao từ thời nhà Minh (1368-1644), đến năm 1564, được người Bồ Đào Nha gọi là Porto de Nome de Deos (Cảng tên của Chúa) và Porto de Amacao (Cảng Ma Cao). Tên gọi Ma Cao được cho là bắt nguồn từ A-Ma-Gau (vịnh A Ma) cũng là nơi tọa lạc của Miếu Ma Các (còn được gọi là Ma Kok Miu, hay Ma Ge Miao). Ngoài ra, hình tượng rồng tượng trưng cho đất nước Trung Hoa, người nước ngoài thường gọi Trung Quốc là “con rồng lớn phương Đông”. Tương phản với truyền thống Trung Hoa là con tem 2. (2.00 ptcs) với hình ảnh của Di tích Nhà thờ Thánh Phao-lô (St.Paul) và ông già Noel nhằm tô đậm sự hiện diện của bản sắc văn hóa phương Tây - Bồ Đào Nha. Nhà thờ được xây dựng bởi những tu sĩ Dòng Tên vào năm 1594. Trận hỏa hoạn thảm khốc xảy ra vào năm 1835 đã biến toàn bộ trở thành đống đổ nát, chỉ còn lại mặt tiền và các bức tường như ngày nay. Bên cạnh đó là hình tượng ông già Noel cùng cây thông vốn có nguồn gốc từ Cơ Đốc giáo của phương Tây, gắn liền với ngày lễ Giáng sinh. Khía cạnh bản sắc quốc tế của Ma Cao được gửi gắm qua con tem Pháo đài Guia - Giải đua xe Ma Cao Grand Prix (2.50 ptcs). Pháo đài Guia là một khu phức hợp gồm pháo đài quân sự, nhà nguyện và ngọn hải đăng theo kiểu phương Tây được xây dựng vào thế kỷ 17. Giải đua xe Grand Prix được tổ chức lần đầu vào tháng 10/1954, đến nay đã trở thành một trong những đường đua hấp dẫn nhất, với nhiều đội đua đến từ khắp nơi trên thế giới. Ngoài những hình mẫu liên quan trực tiếp đến văn hóa phương Đông hoặc phương Tây kể trên, sự hòa hợp văn hóa hay “bản sắc lai” được biểu đạt thông qua các con tem chứa đựng cả hai yếu tố: Cầu hữu nghị - Đua thuyền rồng (1.50 ptcs), Trung tâm Hội nghị Triển lãm Ma Cao - Múa lân-sư-rồng (3.00 ptcs), Trung tâm Văn hóa Ma Cao - Đám đông (3.50 ptcs). Trong khi Cầu hữu nghị (Ponte de Amizade, khánh thành vào 17/4/1994) thể hiện mối quan hệ hữu nghị Trung Quốc - Bồ Đào Nha, thì Lễ hội Đua thuyền rồng có lịch sử hơn 2.000 năm, được người Hoa khắp nơi trên thế giới tổ chức vào mùng 5/5 Âm lịch cầu mong mạnh khỏe, bình an, tránh xa mọi dịch bệnh. Trong buổi lễ khánh thành trung tâm văn hóa, nơi tổ chức lễ bàn giao Ma Cao về với Trung Quốc, giám mục Công giáo Ma Cao và trụ trì Phật giáo đã đồng thời được mời thực hiện các nghi thức, sự hiện diện này minh chứng cho sự thỏa hiệp, hòa hợp và khoan dung tôn giáo. Như vậy, có thể thấy rằng “đa nguyên” văn hóa hay “lai tạo” văn hóa là một nét đặc trưng cơ bản của Ma Cao. Tuy nhiên, ở một xu hướng khác, sự đa dạng về chủ đề của các bộ tem được phát hành đã cho thấy mối quan tâm của chính phủ trong việc xây dựng, thúc đẩy và khẳng định bản sắc văn hóa Trung Hoa. Các ấn bản tem sau thời điểm tháng 12/1999 phản ánh quan điểm của nhà nước trong vấn đề này, cụ thể là các bộ tem về Ma Cao, về lịch sử, nghệ thuật, văn hóa truyền thống. Các đề tài, chủ đề tem chú trọng vào văn hóa truyền thống thuần túy, là tinh hoa của bản sắc văn hóa Trung Hoa như: Kinh dịch, 12 con giáp, văn học cổ điển, nghệ thuật thưởng trà, đồ gốm,... Các bộ tem Con giáp được phát hành hằng năm nhân dịp Tết Âm lịch (2000: rồng, 2001: rắn, 2002: ngựa), Văn học nghệ thuật (với Tứ đại danh tác như: Hồng Lâu Mộng (tháng 3/1999), Tây Du ký (tháng 5/2000), Tam quốc diễn nghĩa (tháng 8/2001)), Gốm sứ Trung Hoa (tháng 10/2000), tất cả nhằm tái định nghĩa bản sắc trường tồn của văn hóa Trung Hoa, rằng Ma Cao có mối liên hệ bền chặt với Đại lục.